Sağlamlığımız və rifahımız haqqında düşündükdə, adətən qidalanmaya, fiziki aktivliyə və kifayət qədər yuxu almağa diqqət yetiririk. Lakin bu amillər qədər vacib olan, çox vaxt nəzərdən qaçırdığımız başqa bir məqam da var: evimizin daxilində nəfəs aldığımız havanın keyfiyyəti.

Daxili hava keyfiyyəti sağlamlığımız və ümumi rifahımız üçün böyük əhəmiyyət daşısa da, bir çoxumuz bu məsələyə kifayət qədər diqqət yetirmirik. Günümüzün böyük hissəsini — təxminən 90%-ni — qapalı məkanlarda keçirdiyimizi nəzərə alsaq, təmiz və keyfiyyətli hava ilə nəfəs almağımızı təmin etmək olduqca vacibdir. Xüsusilə də daxili hava keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırmaq üçün tətbiq edə biləcəyimiz sadə üsulların mövcud olduğunu nəzərə alsaq.

Bəs evinizdəki havanın keyfiyyətinin qənaətbəxş olub-olmadığını necə müəyyən edə bilərsiniz? Bunun üçün mütəxəssisə müraciət edə bilərsiniz. Hava keyfiyyəti üzrə mütəxəssislər evinizdə müvafiq ölçmələr apararaq problemin mənbəyini müəyyənləşdirə və faydalı həll yolları təklif edə bilərlər.

Lakin vəziyyəti ilkin mərhələdə özünüz qiymətləndirmək istəyirsinizsə, daxili hava keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına ehtiyac olduğunu göstərən aşağıdakı əlamətlərə diqqət yetirə bilərsiniz.

Evinizdə diqqət yetirməli olduğunuz əlamətlər

1. Kif və Küfün Yaranması

Daxili hava keyfiyyətinin (IAQ — Indoor Air Quality) aşağı olmasının əsas göstəricilərindən biri kif və küfün yaranmasıdır. Kif yalnız xoşagəlməz görünüşü ilə deyil, həm də ailə üzvlərinin sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilməsi ilə diqqət çəkir. Buna görə də bu problem diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Kif öz-özünə yox olmur. Vaxtında tədbir görülmədikdə, yayılmağa davam edə bilər. Evinizdə kif əlamətləri müşahidə edirsinizsə, bu, məkan daxilində rütubət səviyyəsinin yüksək olduğuna işarə edə bilər.

2. Xoşagəlməz Qoxular

Evinizdə havadan qeyri-adi və xoşagəlməz qoxular gəlirsə, bu, daxili hava keyfiyyətinin aşağı olmasının əlaməti ola bilər. Nəm və kifli qoxular kifin mövcudluğunu, kəskin və xoşagəlməz qoxular isə havalandırmanın qeyri-kafi olduğunu göstərə bilər.

Sadə dillə desək, havada davamlı olaraq xoşagəlməz qoxu hiss edirsinizsə, onun mənbəyini müəyyənləşdirmək və aradan qaldırmaq vacibdir.

3. Məkanın Müxtəlif Hissələrində Temperatur Fərqləri

Evinizin bəzi otaqları həddindən artıq isti, digərləri isə soyuqdursa, bu, hava dövranının düzgün təşkil edilmədiyini göstərə bilər.

Temperatur fərqləri çox vaxt havanın qeyri-bərabər paylanması ilə əlaqəli olur. Bəzi hallarda isə bu, kondisioner və ya havalandırma sistemində daha ciddi problemin əlaməti ola bilər. Belə vəziyyətlərdə sistemin mütəxəssis tərəfindən yoxlanılması məqsədəuyğundur.

4. Tozun Həddindən Artıq Toplanması

Evinizdə tozun miqdarının artması havada toz hissəciklərinin və digər çirkləndiricilərin çoxalması ilə əlaqəli ola bilər.

Bu hissəciklər nəfəs aldığımız hava vasitəsilə tənəffüs yollarına daxil ola bilər. Hava filtrlərinin vəziyyəti, havalandırma sisteminin işləməsi və məkanın müntəzəm təmizlənməsi tozun miqdarına təsir göstərən əsas amillərdəndir.

5. Yüksək Rütubət Səviyyəsi

Evdə rütubətin yüksək olması daxili hava keyfiyyətinin qənaətbəxş olmadığını göstərən əlamətlərdən biridir. Yüksək rütubət nəmin toplanmasına və kifin yaranmasına şərait yaradır. Digər tərəfdən, havanın həddindən artıq quru olması dərinin qurumasına səbəb ola bilər.

Evinizdə rütubət səviyyəsi yüksəkdirsə, bu, kondisioner sisteminin optimal işləməməsi ilə də əlaqəli ola bilər. Belə hallarda sistemə texniki baxışın keçirilməsi faydalıdır.

Fiziki vəziyyətinizdə diqqət yetirməli olduğunuz əlamətlər

6. Öskürək, Sinədə Dolğunluq və Tənəffüs Problemləri

Daxili hava keyfiyyətinə təsir edən əsas amillərdən biri havada olan hissəciklərin konsentrasiyasıdır. Toz, allergenlər və digər çirkləndiricilər tənəffüs yollarına daxil olaraq öskürəyə, sinədə narahatlıq hissinə və müxtəlif tənəffüs problemlərinə səbəb ola bilər.

Bu əlamətlər xüsusilə hava keyfiyyətinin aşağı olduğu məkanlarda daha qabarıq hiss edilə bilər.

7. Allergik Reaksiyalar və Gözlərin Sulanması

Allergiya əlamətləri mövsümi allergiya dövrü başa çatdıqdan sonra da davam edirsə, səbəb yalnız hava şəraiti olmaya bilər.

Qaşınma, asqırma və qıcıqlanma kimi əlamətlər daxili mühitdəki çirkləndiricilərə qarşı reaksiyanın göstəricisi ola bilər. Sensitive Choice proqramının tövsiyələrinə əsasən, sağlam ev mühiti yaratmaq üçün mümkün olduqda allergiya simptomlarını tətikləyən amillərin təsirini azaltmaq vacibdir.

8. Baş Ağrıları

Səbəbini müəyyən edə bilmədiyiniz və uzun müddət davam edən baş ağrıları bəzən daxili hava keyfiyyəti ilə əlaqəli ola bilər.

Pestisidlər, təmizlik vasitələri və uzun müddət təmizlənmədən qalan tullantılar havaya müxtəlif çirkləndiricilər buraxa bilər. Bu maddələr qapalı məkanlarda toplandıqda sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər.

9. Yorğunluq və Başgicəllənmə

Davamlı yorğunluq və başgicəllənmə qapalı məkanda havanın keyfiyyəti ilə əlaqəli problemlərin əlaməti ola bilər. Bu simptomlar bəzi hallarda zərərli qazların, o cümlədən karbonmonoksidin təsirindən qaynaqlana bilər.

Karbonmonoksid (CO) rəngsiz və qoxusuz, həyati təhlükə yarada bilən qazdır. Qapalı məkanda karbonmonoksidə məruz qalma ehtimalı varsa, dərhal açıq havaya çıxın, təhlükəsizdirsə təcili yardım xidmətinə müraciət edin və məkana yenidən daxil olmayın.

10. Dərinin Quruması və Qıcıqlanması

Aşağı daxili hava keyfiyyəti dəriyə də təsir göstərə bilər. Bu, xüsusilə həssas dəriyə sahib insanlarda daha çox müşahidə olunur.

Dəridə quruluq, səpgi, qabıqlanma və qızartı kimi əlamətlər havanın həddindən artıq quru olması və ya daxili mühitdəki qıcıqlandırıcı maddələrlə əlaqəli ola bilər.

Belə hallarda otağın rütubət səviyyəsini yoxlamaq, məkanı müntəzəm havalandırmaq və mümkün çirkləndiricilərin mənbəyini müəyyənləşdirmək faydalıdır.

Nəticə

Evdəki hava keyfiyyəti sağlamlığımıza, gündəlik komfortumuza və ümumi həyat keyfiyyətimizə birbaşa təsir göstərir. Kifin yaranması, xoşagəlməz qoxular, yüksək rütubət, həddindən artıq toz və temperatur fərqləri daxili mühitdə müəyyən problemlərin mövcudluğuna işarə edə bilər.

Daxili hava keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün havalandırma sisteminin düzgün işləməsinə diqqət yetirmək, hava filtrlərini vaxtında təmizləmək və ya dəyişdirmək, rütubət səviyyəsini nəzarətdə saxlamaq, həmçinin kif və digər çirkləndiricilərin mənbələrini aradan qaldırmaq vacibdir.